Internet funkcioniše kroz povezivanje velikog broja samostalnih mreža, uz primenu zajedničkih tehničkih standarda i pravila. U njegovom upravljanju učestvuju države, privatni sektor, tehnička zajednica, civilno društvo i različite međunarodne organizacije, svako u okviru svoje uloge.
Internet domen predstavlja važan deo poslovnog identiteta kompanije. Njegova registracija, korišćenje i prenos mogu otvoriti pitanja odnosa sa žigom i poslovnim imenom, ugovornih prava registranta i zaštite od neovlašćenog korišćenja tuđe oznake.
Kao advokati sa dugogodišnjim iskustvom u domenskim sporovima, pružamo pravnu podršku u oblasti internet domena, koja obuhvata procenu prava na izabrani naziv, uređivanje ugovornih odnosa u vezi sa korišćenjem i prenosom domena, kao i savetovanje i zastupanje u domenskim sporovima. Posebnu pažnju zahtevaju situacije u kojima je domen za potrebe kompanije registrovao osnivač, zaposleni, agencija ili drugi saradnik, pa podaci o registrantu ne odgovaraju odnosu koji su strane nameravale da uspostave.
Registracija i prenos internet domena
Pre registracije potrebno je proveriti da li izabrani naziv može povrediti tuđi žig, poslovno ime ili drugo pravo. Dostupnost naziva za registraciju ne znači da je njegovo korišćenje pravno nesporno. Isto tako, registracija žiga ne daje automatsko pravo na svaki domen koji sadrži zaštićenu oznaku.
Kod ugovornog prenosa domena važno je ugovorom urediti predmet prenosa, naknadu, rokove, obaveze dosadašnjeg registranta i sprovođenje promene u registru. Prenos domena na drugo lice treba razlikovati od promene ovlašćenog registra ili pružaoca usluge hostinga, jer ove promene same po sebi ne podrazumevaju promenu registranta.
Zaštita prava i domenski sporovi
Kada je odnos internet domena i prava intelektualne svojine u pitanju, sporovi se najčešće tiču dela naziva domena koji bira registrant, naročito kada on reprodukuje ili podseća na tuđi žig ili drugu zaštićenu oznaku. Ovakvi sporovi mogu biti rešavani pred nadležnim sudom, ali za njih je karakteristično i alternativno rešavanje sporova, gde učesnici znatno brže i efikasnije mogu da ostvare prava za koja smatraju da im pripadaju. Za sporove povodom registracije naziva nacionalnih domena .rs i .срб nadležna je Komisija za rešavanje sporova povodom registracije naziva nacionalnih internet domena pri Privrednoj komori Srbije. Od 4. juna 2026. godine postupak je uređen Pravilnikom o postupku za rešavanje sporova povodom registracije naziva nacionalnih internet domena („Službeni glasnik RS“, br. 30/2026). Sporove rešava stručnjak pojedinac ili, na zahtev stranke, veće stručnjaka sa liste Komisije. Postupak mogu pokrenuti nosioci prava na žigu i, prema novim pravilima, nosioci prava zaštite oznake geografskog porekla, sa zahtevom za prenos registracije naziva domena ili prestanak njegove registracije. Za prenos ili prestanak registracije pred Komisijom potrebno je dokazati sva tri uslova: podudarnost ili zbunjujuću sličnost naziva sa predmetom tužiočevog žiga ili prava zaštite oznake geografskog porekla, nepostojanje prava ili legitimnog interesa registranta, kao i nesavesnu registraciju ili korišćenje spornog naziva. Prihvatanjem nadležnosti Komisije strane se ne odriču sudske zaštite.
Kada drugo lice registruje ili koristi domen koji sadrži tuđu oznaku, pravna procena obuhvata prava obe strane, istoriju registracije, način korišćenja domena i raspoložive dokaze. Na osnovu toga razmatraju se pregovori, zahtev za prestanak povrede, postupak za prenos ili prestanak registracije domena i eventualna sudska zaštita.
Pravna podrška obuhvata i odbranu registranta od neosnovanog zahteva za preuzimanje domena. Postojanje žiga kod podnosioca zahteva samo je jedan od elemenata procene, uz pravo ili legitiman interes registranta i okolnosti registracije i korišćenja domena.
O oblicima zloupotrebe domena i mogućnostima pravne zaštite detaljnije pišemo u tekstu „Sajberskvoting i zaštita internet domena“.
Iskustvo u domenskim sporovima
Advokat Dragan Milić, osnivač naše kancelarije, od juna 2026. godine je član Predsedništva Komisije za rešavanje sporova povodom registracije naziva nacionalnih internet domena. Na listi Komisije nalazi se od 2011. godine, najpre kao arbitar, a prema novim pravilima kao stručnjak sa liste Komisije, i kao predsednik ili član veća učestvuje u odlučivanju o zahtevima za prenos ili prestanak registracije .rs domena. To nam daje praktičan uvid u postupak i merila koja se primenjuju u domenskim sporovima.
Aktivno učestvuje i u radu međunarodne domenske zajednice. Učestvovao je na više ICANN konferencija, održao je trening „GDPR for ccTLDs“ na 84. konferenciji Asia Pacific Top Level Domain Association (APTLD84) u Seulu (2023) i govorio na panelu konferencije Domain Days Dubai (2025). Koautor je rada o utvrđivanju identiteta registranta naziva internet domena u svetlu propisa o zaštiti podataka o ličnosti, predstavljenog na Kopaoničkoj školi prirodnog prava (2022), i autor je na portalu DOMEN RS.
Ako je potrebno da zaštitite žig u .rs domenu ili procenite domenski spor, kontaktirajte nas.
Sistem internet domena i pravila registracije
Značajnu ulogu u koordinaciji sistema naziva domena i drugih jedinstvenih identifikatora ima ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers), neprofitna organizacija koja razvija i sprovodi pravila u okviru svojih nadležnosti. Njena uloga ne obuhvata opšte uređivanje sadržaja i svih aktivnosti na internetu.
Prema definiciji iz tačke 34. Tuniske agende za informaciono društvo, upravljanje internetom predstavlja razvoj i primenu zajedničkih načela, normi, pravila, postupaka za donošenje odluka i programa koji oblikuju razvoj i upotrebu interneta. U tome učestvuju države, privatni sektor i civilno društvo, svako u okviru svoje uloge.
Upravljanje internetom je multidisciplinarna, složena oblast, koja uključuje mnoštvo aspekata, kao što su infrastruktura, tehnički standardi i sistem naziva domena (DNS), pitanja intelektualne svojine, kriminala u sajber prostoru, sudske nadležnosti, kao i prava generalno, ekonomska pitanja, jednak razvoj interneta u svetu, kao i društveno značajna pitanja koja između ostalog podrazumevaju i pravo na privatnost, zaštitu podataka o ličnosti, obrazovanje i ljudska prava.
Jedan od najinteresantnijih aspekata upravljanja internetom je i organizacija i uspostavljanje sistema internet adresa. Internet adrese mogu biti izražene numerički, kao adrese internet protokola ili IP adrese, ali mogu biti i izražene kroz kombinacije slova i brojeva, najčešće sa određenim prepoznatljivim značenjima. Naime, putem IP adresa komuniciraju sami uređaji na mreži, a s obzirom na to da se numeričke oznake jako teško pamte i identifikuju od strane korisnika interneta, radi lakšeg korišćenja mreže i komunikacije, stvoren je sistem prevođenja ovih adresa u one koje imaju određena značenja uporediva sa pojmovima iz realnog sveta. Sistem naziva domena, DNS (Domain Name System), omogućava povezivanje naziva domena sa odgovarajućim IP adresama i drugim podacima potrebnim za korišćenje internet usluga. Odnosno, s druge strane, DNS server predstavlja uređaj koji omogućava da se za tražene usluge na određenom internet domenu dobiju odgovarajuće IP adrese neophodne za komunikaciju i razmenu podataka u mreži.
Dakle, internet adrese u svakodnevnoj upotrebi izražene su u formi naziva internet domena i predstavljaju tekstualni izraz registrovan od strane korisnika tj. registranta za njegovu sopstvenu upotrebu, sve u cilju vidljivosti na mreži, a koji ispunjava propisane administrativne i tehničke uslove. Registracijom se podaci o nazivu internet domena upisuju u bazu nadležnog registra za odgovarajuću domensku zonu. Nazivi internet domena su u početku, a i danas u većini slučajeva sastavljeni od slova engleske abecede, cifara i crtice (ASCII), da bi daljim razvojem IDN standarda (Internationalized domain name) bila uspostavljena mogućnost i praksa da nazivi internet domena budu izraženi i na različitim svetskim jezicima odnosno pismima. Naziv domena sastoji se od segmenata razdvojenih tačkama. Dozvoljeni znakovi i minimalna dužina zavise od pravila nadležnog registra, dok pojedinačni segment u svom DNS zapisu ne može biti duži od 63 bajta. Kod IDN naziva ovo ograničenje proverava se nakon pretvaranja u odgovarajući ASCII oblik. Kod .rs domena, segment koji se registruje mora imati od 2 do 63 ASCII znaka, pri čemu se kod IDN naziva dužina proverava nakon pretvaranja u ASCII oblik (ACE konverzija). Segment ne sme počinjati niti se završavati crticom. Nazivi .rs domena mogu sadržati i slova srpske latinice sa dijakritičkim znacima, dok se nazivi .срб domena pišu ćirilicom.
Naziv internet domena ima hijerarhijsku strukturu. Najbitniji je svakako deo koji se naziva internet domen prvog nivoa ili top-level domen (TLD), a nalazi se na krajnjoj desnoj strani naziva. To su nastavci poput .com, .net, ali i .rs ili .me. Domen drugog nivoa (SLD) je deo izraza koji stoji neposredno levo od top-level domena. U zavisnosti od pravila registra, korisnici mogu registrovati naziv neposredno ispod domena prvog nivoa, kao što je primer.rs, ili ispod određenog domena drugog nivoa, kao što je primer.co.rs. U primeru google.com, .com je domen najvišeg nivoa (TLD), dok je google.com naziv domena registrovanog na drugom nivou.
Domeni prvog nivoa mogu biti generički gTLD, kao što su .com, .info, .net i tako dalje. Ali mogu biti i nacionalni (country code odnosno ccTLD), kao što su nacionalni domeni Republike Srbije .rs i .срб. Vredno je napomenuti i nacionalni domen drugog nivoa, ccSLD, kao što je co.rs.
Pravo na upravljanje nad generičkim internet domenima registrima dodeljuje Internet korporacija za dodeljene nazive i brojeve (ICANN). Tako, na primer, registrima generičkih domena .com i .net upravlja kompanija Verisign na osnovu ugovora sa ICANN-om. Registrom nacionalnih domena .rs i .срб upravlja Fondacija „Registar nacionalnog internet domena Srbije“ (RNIDS), pri čemu se odnos nacionalnih registara sa ICANN-om razlikuje od ugovornog režima generičkih domena.